زبان و شناخت:

امروزه، در مدارس ما، اين سؤال كه يك كيلومتر چند متر است؟ براى معلمان و دانش آموزان سؤال به جا و حاوى اطلاعات جديدى به حساب مى آيد و اين توهم ناشى از همان مسأله زبانى است. به نظر شما، اگر در انگليس كه همه مى دانند لغت kilo به معناى هزار است، بپرسند كه يك كيلومتر چند متر است؟ سؤال مسخره و بى معنايى به نظر نمى آيد؟! همانطور كه اگر در ايران بپرسند هزار متر چند متر است؟ هر دو سؤال، نوعى توتولوژى است و حاوى هيچ اطلاعات واقعى از جهان نيست. اين گونه سؤالات فقط به دليل اختلاف زبان، خود را اطلاعات واقعى نشان مى دهند و از نظر لايب نيتز رهزن آموزشها و پژوهشها هستند.

متأسفانه در اطلاعاتى كه در نظام آموزشى مدارس ما تعليم داده مى شود از اين نمونه، فراوان وجود دارد. در درس شيمى، با هزار زحمت هيدروكربنها را ياد مى دهند و مى گويند آنها چيزهايى هستند كه در درون آنها ئيدروژن و كربن وجود دارد، حال آنكه، اگر از يك فرانسوى بپرسيد هيدروكربن چيست؟ پاسخ او اين است كه هيدروكربن، هيدرو كربن است و سؤال را بى معنا مى داند. از اين قبيل است انرژى سينتتيك كه در لغت به معنى «انرژى جنبشى» است، و نيز اتم كه در لغت به معناى «ناشكستنى» است. هر انگليسى زبانى مى داند كه Tom به معناى «شكستنى» است و A براى نفى بر سر كلمه آمده و اتم به معناى «ناشكستنى» است; اما همين مطلب بسيار تحليلى و شفاف به صورت مسأله اى كدر و ظاهراً حاوى اطلاعات براى فرزندان ما در مى .آيد لايب نيتز معتقد است بسيارى از امورى كه ما گمان مى بريم واقعيتهايى در باب عالم خارج به ما ياد مى دهند، احتمالا از همين كدورتى باشد كه در زبان وجود دارد. اگر مفردات سخنان و نوشته هاى ما، مفردات شفاف و واضحى باشند، بسيارى از واقعيتها براى ما روشن مى شود.

استاد ملکیان،تاریخ فلسفه غرب،جلد دو،صفحه 206