جستاری درباب چند همسری

مولود بهرامیان

۱۳شهریور۱۳۹۳-پیرانشهر

 

در علم اخلاق اصلی بنام«قاعده‌ی زرین» وجود دارد که مورد تأیید همه‌ی ادیان سماوی است و آن اینکه «هر چه را که برای خود می‌پسندی برای دیگری نیز بپسند و هر چه برای خود نمی‌پسندی، برای دیگران نیز مپسند.» این قاعده، جنسیت‌بردار نیست و زن و مرد را نمی‌شناسد و نسبت به همه یکسان است. فعل یا گفتاری که برای مرد، ناخوشایند، ملال‌آور و مشمئزکننده است، برای زن نیز همانگونه است.

 

حس «تخیل و همدلی» که یکی از شاخصه‌های اصلی اخلاقی‌زیستن است، ایجاب می‌کند که جهت عادلانه داوری کردن درباب دیگری و سنجیدن میزان تأثیر مثبت یا منفی افعال و گفتار ما بر دیگری، در هر فعلی ارادی اختیاری خود را به جای دیگری بنشانیم، آنگاه است که این حس همدلی، ما را در سلوک و رفتارمان به سوی مهرورزی و عدالت‌پیشگی سوق می‌دهد. به عنوان مثال هیچ مردی، در حیطه‌ی زندگی مشترک، وجود رقیب را برنمی‌تابد و تحمل کوچکترین اثر و نشان از وجود مردی دیگر در زندگی را تحمل نمی‌کند، از مقایسه‌ی خود با مردی دیگر، توسط همسرش، به‌شدت آزرده‌خاطر شده و ممکن است، تومار زندگی زناشویی را نیز درهم پیچد. حال که چنین است، چگونه است بدون اینکه احساسات و عواطف همسری که لباس و مایه‌ی زینت و نیز با وجود مودت و رحمتی که در اثر میثاق غلیظ به‌وجود آمده است، در نظر بگیریم، با نهایت بی‌مسئولیتی زمینه‌ی ایجاد اضطراب، ترس، بی‌اعتمادی و... را در خانه‌ای که بستر آرامش زوجین و کانون پرورش فرزندان است، را به دستهای خود عالماً و عامداً به جهنمی از خشونت و بی‌مهری تبدیل می‌کنیم؟!

 

مسئله‌ی تعدد و چند همسری مانند اکل میته از روی اضطرار و در شرایط بسیار حاد، و با صلاحدید مراجع صلاحیت‌دار با رعایت عدالت همه‌جانبه ممکن است، برای فردی صالح، درست باشد اما این حکم نیز مانند کثیری از احکام قرآنی، اکنون زمینه‌ی اجرایی ندارند و مردان متوسط الایمان کنونی نیز به هیچ وجه، که از ضعف یا فقدان تقوا و عدالت، رنج می‌برند ممکن است پدیده‌ چندهمسری، برای آنان، چە بسا گناه و حرام نیز تلقی شود.

 

روانشناسان از وجود تغییر و حالتی در میانسالی از ۳۵-۶۵ سالی برای مردان که «بحران میانسالی» نامیده می‌شود، خبر داده‌اند، بیشتر ازدواجهای مجدد و خوشایند بودن این مباحث برای مردان، در این بازه‌ی زمانی روی می‌دهد. خواهران ما باید به این تحول طبیعی بسان یک تغییر طبیعیِ روانی- فیزیکی بنگرند و با بذل توجه و عنایت بیشتر به شوهرانشان، آنان را در گذر روان‌شناختی از این بحران موقت و عارضی، یاری دهند.

 

سخن کوتاه این پدیده، سویه‌های پیدا و پنهان دیگری هم دارد که در این وجیزه، مجال پرداختن آن نیست.